Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψυχοθεραπευτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψυχοθεραπευτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014

Ανεμογραφίες: αυτογνωσία και θείος έρωτας


Παρουσίαση του βιβλίου "Ανεμογραφίες: Αυτογνωσία και Θείος Έρωτας" του Νικήτα Καυκιού στην Κρήτη TV στο Ηράκλειο στις 22/05/14" στην εκπομπή Καλό Μεσημέρι με τον Στέλιο Ζερβό.

Βλέπε περισσότερα για το βιβλίο στην σελίδα:
http://www.psyche.gr/book_anemografie...

Τρίτη 1 Ιουλίου 2014

ΑΛΛΑΞΤΕ ΖΩΗ… Γίνετε ευγενικοί!!!

ΑΛΛΑΞΤΕ ΖΩΗ… Γίνετε ευγενικοί!!!

Πηγή: http://www.agioritikovima.gr/
Ξεκινάτε από τώρα, παιδιά Μου, να αλλάξετε ζωή και βάλτε όρο στη ζωή σας να γίνετε ευγενικοί! Και όσοι δεν την έχετε την ευγένεια μας λέει ο Κύριος, ζητήστε την από Μένα να σας την δώσω.
Και τότε, θα νιώσετε τέτοια χαρά, που δεν ξανανιώσατε ποτέ, γιατί δεν θα είστε μόνο χαρούμενοι εσείς, αλλά θα είναι χαρούμενοι και όλοι όσοι σας περιτριγυρίζουν!
Γιατί, ο ευγενικός άνθρωπος δεν έχει λόγια περιττά να πει...

Ο ευγενικός άνθρωπος δεν κρίνει κανέναν… Δεν συκοφαντεί κανέναν... Δεν υποτιμά κανέναν...

Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου 2013

Οι κανόνες της Εκκλησίας ΘΕΡΑΠΕΥΟΥΝ και δεν τιμωρούν...


Οι κανόνες της Εκκλησίας για τους αυτόχειρες
του Ιωάννη Δανιήλ

Πολύς ο λόγος τελευταία, για την άρνηση της κήδευσης των αυτοχείρων από την Εκκλησία. Θα θέλαμε να μιλήσουμε λίγο γι' αυτό το σοβαρό και πολύ σημαντικό θέμα. Να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως γνώμη του γράφοντος είναι πως πολύ καλά κάνει η Εκκλησία και δεν κηδεύει όσους αυτοκτονούν. Είναι ένα ΦΡΕΝΟ που έχει γλυτώσει πολλούς από το να το πράξουν. Θα μιλήσουμε όμως, για το θέμα αναλυτικά.


Θα θέλαμε να πούμε πως είναι κατανοητός ο πόνος του πατέρα ο οποίος θα νοιώθει σίγουρα πολύ άσχημα από μια τέτοια άρνηση, να κηδέψουν το παιδί του. Ο ψυχικός πόνος θα του ξεσχίζει την σάρκα, και το μέτρο αυτό, σίγουρα δεν τον κάνει να νοιώσει καθόλου καλύτερα. Αυτό είναι φανερό και το παραδεχόμαστε όλοι. Αλλά και η Εκκλησία έχει συγκεκριμένη τάξη που πρέπει να τηρείται. Και υπάρχουν σοβαροί και συγκεκριμένοι λόγοι για μια τέτοια τακτική όπως θα δούμε. Άλλωστε, ακόμα και αν δεν κηδευτεί κάποιος Χριστιανικά, αυτό δεν σημαίνει πως κολάζεται!  Αυτό εξαρτάται από τον Θεό, και όχι από τους ανθρώπους, έστω και αν αυτοί είναι άγιοι.

Σάββατο 20 Ιουλίου 2013

«Η επίδραση των σχέσεων των γονέων στα παιδιά τους» (α’ μέρος)

Ο π.  Νικόλαος  Λουδοβίκος αναλύει τις ομάδες γονέων κατά τους ψυχολόγους, τις συνέπειες της συμπεριφοράς κάθε ομάδας στα παιδιά καθώς και τα όρια της ψυχολογίας στη διαπαιδαγώγηση τους.


Πηγή: Πεμπτουσία 
Αναδημοσίευση από http://istologio.org/

Τρίτη 9 Οκτωβρίου 2012

Τί σημαίνει «αγαπώ το παιδί μου»;


Τί  σημαίνει «αγαπώ το παιδί μου»;
Λέμε όλοι, και το πιστεύουμε και έχουμε δίκιο, ότι αγαπούμε τα παιδιά μας. Φυσικά, είναι αλήθεια αυτό, ότι τα αγαπούμε. Από την άλλη, την ίδια στιγμή που το λέμε αυτό, παραδεχόμαστε όλοι και το ομολογούμε με διάφορους τρόπους, είτε στον εαυτό μας, είτε σε φιλικές μας συζητήσεις, είτε στην εξομολόγηση, ότι κάνουμε σφάλματα. Εννοείται ότι αυτό με όλους μας συμβαίνει. Δεν υπάρχει γονέας που δεν κάνει σφάλματα και ούτε θα υπάρξει ποτέ. Πώς είναι δυνατό αυτά τα δύο να συνυπάρχουν; Και να αγαπώ τα παιδιά μου και να κάνω σφάλματα; Ίσως, δεν τα αγαπούμε πάντοτε με τον σωστό τρόπο. Πρέπει να μάθουμε τον κατάλληλο τρόπο.
Ο άνθρωπος είναι ένα πλάσμα που ποθεί την τελειότητα και ταυτόχρονα είναι βουτηγμένος μέσα στην ατέλεια. Και παλεύει με αυτά τα δύο διαρκώς. Οι μαθητές του Χριστού προσεύχονταν, ήταν πιστοί. Αλλά του είπαν: «Κύριε, δίδαξέ μας να προσευχόμαστε» την ίδια στιγμή που προσεύχονταν. Κάτι καλύτερο μπορούσε να γίνει. Κάπως μπορούσε να διορθωθεί αυτό. Θα προσπαθήσουμε δηλαδή να δούμε εμείς τώρα τί σημαίνει αγαπώ το παιδί μου. Τί σημαίνει η αγάπη, ποιό είναι το πραγματικό της νόημα και πότε είναι σωστή. Έχω καταγράψει μερικά χαρακτηριστικά που έχει η σωστή αγάπη προς τα παιδιά μας -πολλά από αυτά που θα πω ισχύουν
και για την αγάπη προς τα εγγόνια μας- και δεν σημαίνει ότι αυτά που έχω καταγράψει είναι τα πάντα. Μπορεί με την δική σας βοήθεια και την συζήτηση να βρούμε και άλλα στοιχεία για το τί σημαίνει αγαπώ σωστά το παιδί μου.

Τρίτη 29 Μαΐου 2012

Η Ελληνική κοινωνία σε απόγνωση.


Η αυτοκτονία και η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Σπυρίδωνος Κοντογιάννη, 
Η αυτοκτονία και η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας
,
Αθήνα 2001, σελ. 9-15
1. Ορισμός της αυτοκτονίας.
Αυτοκτονία ονομάζεται η ανθρώπινη εκείνη πράξη, κατά την οποία ο ίδιος ο άνθρωπος τερματίζει την ζωή του. Κατά κυριολεξία αυτοκτονία είναι η ολοκληρωμένη εκείνη ανθρώπινη πράξη, η οποία έχει ως επισφράγισμα τον θάνατο του αυτόχειρα. Και αυτό σε σχέση πάντοτε με την λεγόμενη απόπειρα αυτοκτονίας, που είναι πράξη ανολοκλήρωτη, δεν έχει δηλαδή ως αποτέλεσμα τον θάνατο αυτού ο όποιος αποπειράται να αυτοκτονήσει. Διάκριση επίσης γίνεται μεταξύ αυτοκτονίας και της τάσης προς αυτοκτονία, μιας ενέργειας δηλαδή που μόλις έχει εκδηλωθεί ή και της ιδέας της αυτοκτονίας που είναι μια απλή νοητική αφετηρία, μια επιθυμία για να πεθάνει κανείς, άλλοτε έντονη και άλλοτε όχι.
Η αυτοκτονία είναι «φόνος», και είναι «εκ προαιρέσεως αφαίρεσις υφ' ημών της ιδίας ημών ζωής» γι' αυτό και διαφέρει από τον κοινό φόνο, την αφαίρεση δηλαδή της ζωής του άλλου από κάποιον. Και ακόμη, η αυτοκτονία διακρίνεται σε άμεση και έμμεση. ’μεση αυτοκτονία καλείται η εκ προαιρέσεως βίαιη, με φονικό όργανο η κίνηση, αφαίρεση της ίδιας μας της ζωής, ενώ έμμεση είναι η αυτοκτονία που πραγματοποιείται εν γνώσει μας μεν, αλλά και εκ προθέσεως βαθμιαία, σιγά-σιγά, αφαίρεση της ζωής μας (π.χ. η άρνηση τροφής, η λήψη ναρκωτικών ουσιών ενώ γνωρίζουμε το τέλος της πράξεως αυτής, η ευθανασία, η εκ προθέσεως δηλαδή διακοπή της ζωής του ασθενούς όταν αυτή ζητηθεί από τον ίδιο τον ασθενή ή τον ιατρό ή από τους συγγενείς του, η συνειδητή και χωρίς κανένα λόγο έκθεση της ζωής μας σε κίνδυνο, όπως η παράλογη ταχύτητα με μηχανές ή αυτοκίνητο κ. α.).

Πέμπτη 27 Οκτωβρίου 2011

Προσφέροντας λοιπόν δεν κάνουμε χάρη σε κανένα.Χάνουμε την ψυχή μας και την κερδίζουμε.


Κοινωνική προσφορά
και η
αναγκαιότητα της αγάπης.

Ουκ εμού,
αλλά του λόγου ακούσαντας
ομολογείν σοφόν εστιν
εν πάντα είναι.
Ηράκλειτος

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης καταργούν τα σύνορα και τις αποστάσεις. Η τηλεόραση φέρνει στο υπνοδωμάτιό μας επίκαιρες εικόνες εθνικής και διεθνούς εξαθλίωσης. Πόλεμοι, βία, φτώχεια, ασθένειες και υλικές καταστροφές μας προκαλούν σε εγρήγορση. Παρακολουθούμε τον ανθρώπινο πόνο βολεμένοι στη μονοτονία της καθημερινότητας, ταραγμένοι από το πολυτελές βάρος των ατομικών μας προβλημάτων.

Τα στιγμιότυπα της φρίκης διεγείρουν μέσα μας τη λύπη, τη συμπόνια και την αγανάκτηση. Ευχόμαστε για την ειρήνη, την πρόοδο και την ευημερία του κόσμου. Ενισχύουμε αποστολές βοήθειας προς τους πάσχοντες. Χρήματα, παλιά ρούχα και κονσέρβες.
Δίνουμε αυτά που μας περισσεύουν για να κερδίσουμε έμμεσα αυτά που έχουμε ανάγκη:
  • Βελτίωση της αυτοεικόνας μας.
  • Απάλυνση των αρνητικών συναισθημάτων και των ενοχών που μας φορτώνουν οι εικόνες της οδύνης.
  • Μείωση της προσωπικής μας ανασφάλειας, με την επαναφορά της τάξης και την απόδοση δικαιοσύνης.
Ο σύγχρονος άνθρωπος έμαθε να εξαντλεί την καλή του διάθεση στην αντικειμενική προσφορά. Ομάδες πρωτοβουλίας, σύλλογοι και οργανισμοί αναπτύσσουν ποικίλες δραστηριότητες βοήθειας. Ακόμη και ο χρόνος υποτάσσεται στην κοινωνική αναγκαιότητα. Κατατομείται ανθρωποκεντρικά. Ημέρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του παιδιού, κατά των ναρκωτικών, κατά του AIDS. Η προσοχή όλων είναι στραμμένη στην εξωτερικότητα. Η ζωή αντικειμενικοποιείται. Αυτό που μετράει είναι η πράξη. Ο εργώδης άνθρωπος γίνεται κυρίαρχος της ιστορίας. Αληθινό και σημαντικό θεωρείται αυτό που φαίνεται.

Τετάρτη 19 Οκτωβρίου 2011

Το αίσθημα της ανασφάλειας και αβεβαιότητας, είναι συνέπεια της αμαρτίας...


Το είναι και το έχειν

Εκείνο που κυριολεκτικά μαστίζει τον άνθρωπο, ιδιαίτερα της εποχής μας, είναι το αίσθημα της ανασφάλειας και αβεβαιότητας, το οποίο αποτελεί συνέπεια της αμαρτίας, της επαναστατικής προσπάθειας δηλ. του ανθρώπου να γίνει αυτός ο ίδιος κυρίαρχος του εαυτού του ξεθρονιάζοντας το Θεό από τη θέση του δημιουργού και κυρίου του. Έτσι όμως δημιουργείται μέσα στον άνθρωπο ένα τεράστιο και τρομακτικό κενό, το οποίο αισθανόμενος ο άνθρωπος, είτε συνειδητά ή ασυνείδητα, και τρομάζοντας μπροστά στις αβυσσαλέες διαστάσεις του, νομίζει ότι το αντιμετωπίζει σωρεύοντας πολλά υλικά αγαθά, ώστε να εξασφαλίσει σιγουριά μέσα στον κόσμο και να αποφύγει την ενοχλητική σκέψη του θανάτου.
Μ’ όλα αυτά όμως δεν πετυχαίνει ο άνθρωπος τίποτε άλλο παρά να ξεγελάσει τον ίδιο τον εαυτό του. Γιατί η φτώχια η πνευματική δεν κρύβεται ούτε με τα πιο φανταχτερά υλικά αγαθά. Η ύπαρξη προηγείται αξιολογικά των διαφόρων αποκτημάτων της. Να μια πολύ σπουδαία αλήθεια που μας θυμίζει το ευαγγέλιο ιδιαίτερα με τη φράση «τι γαρ ωφελήσει άνθρωπον εάν κερδίση τον κόσμον όλον και ζημιωθή την ψυχήν αυτού ή τι δώσει άνθρωπος αντάλαγμα της ψυχής αυτού;».

Σάββατο 15 Οκτωβρίου 2011

Ο δρόμος για την ευτυχία....


Ο δρόμος προς την ευτυχία δεν είναι ευθύς.


Υπάρχουν καμπύλες που ονομάζονται ΛΑΘΗ,


φανάρια που λέγονται ΦΙΛΟΙ,


φώτα που ονομάζονται ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ,


και όλα γίνονται, αν έχεις: 

ένα ανταλλακτικό που ονομάζεται ΑΠΟΦΑΣΗ,


μια ισχυρή μηχανή που ονομάζεται ΑΓΑΠΗ,


μια καλή ασφάλιση που ονομάζεται ΠΙΣΤΗ,


άφθονο καύσιμο που ονομάζεται ΥΠΟΜΟΝΗ,


αλλά πάνω απ 'όλα έναν έμπειρο οδηγό που ονομάζεται ΘΕΟΣ.

 
Επιμέλεια: Κυριάκος Διαμαντόπουλος

Τετάρτη 10 Αυγούστου 2011

Τα παιδιά μας ...και πως να τα βοηθήσουμε να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση.


Παιδαγωγικές τακτικές ενίσχυσης της αυτοπεποίθησης.


Πηγή: www.psyche.gr/autopepoithisi.htm
του Νικήτα Καυκιού 

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 06/04/03

Τι είναι η αυτοπεποίθηση;
H αυτοπεποίθηση δεν είναι η εγωκεντρική, ναρκισσιστική αίσθηση έπαρσης και ανωτερότητας. Είναι η συναίσθηση της ικανότητας να ανταποκρίνεται κανείς στις απαιτήσεις της καθημερινότητας και η επίγνωση της σημαντικότητάς του ως ιδιαίτερο πρόσωπο.
Η συναίσθηση ότι ως άνθρωποι είμαστε σημαντικοί και έχουμε αξία θεμελιώνεται σε τρεις κυρίως παράγοντες:
- Στις πρακτικές ικανότητες που μας επιτρέπουν να τα καταφέρνουμε στις επαγγελματικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και αθλητικές μας δραστηριότητες.
- Στην αναγνώριση, την αποδοχή και την αγάπη, των άλλων.
- Στη δυνατότητά μας να αντιμετωπίζουμε με δυναμισμό και αξιοπρέπεια τις κρίσιμες καταστάσεις τις προσωπικής μας ζωής όπως είναι η ασθένεια, ο χωρισμός, η απώλεια θέσης εργασίας, ο θάνατος αγαπημένου προσώπου κλπ.
Η αυτοπεποίθηση εκφράζεται με συγκεκριμένες γόνιμες συμπεριφορές και υγιή συναισθήματα όπως υπευθυνότητα, πρωτοβουλία, αξιοπρέπεια, αυτοέλεγχο, ανεκτικότητα και σεβασμό των άλλων, επιδίωξη αξιόλογων στόχων κλπ.

Δευτέρα 11 Ιουλίου 2011

Επιτρέπω μέσα από μένα να εκδηλωθεί η αγάπη του Θεού στον κόσμο. Στο βαθμό που μπορώ γίνομαι αγάπη για τους γύρω μου.

Τακτικές «πνευματικής»  αυτοβοήθειας 
Σκέψεις και τακτικές "πνευματικής" αυτοβοήθειας και αυτοάμυνας
για την αντιμετώπιση των ψυχολογικών δυσκολιών και διαταραχών 

Πηγή: www.psyche.gr/spiritual_self-help.html

του Νικήτα Καυκιού

 Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε; Εσείς τι κάνετε; Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι, το χτυπάτε, αλλ' αυτό δεν φεύγει. Θέλετε φως; Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου, θα έλθει το φως. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι, αντί να διώχνετε τον εχθρό, να μην μπει μέσα σας, ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος, να μην πολεμάτε, δηλαδή, απευθείας το κακό, αλλά να αγαπήσετε τον Χριστό, το φως Του, και το κακό θα υποχωρήσει.
Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου.
Βίος και Λόγοι. εκδ. Ιερά Μονή Χρυσοπηγής. Χανιά 2003


 - Όπως ένα φυτό στρέφεται προς τον ήλιο για να παίρνει ζωή από τις ακτίνες του, έτσι και εγώ στρέφομαι συνεχώς προς το Θεό για να παίρνω ζωή  και ενέργεια από την Αγάπη Του.

- Καταλαβαίνω ότι όλα τα γεγονότα της ζωής μου έχουν κάποιο νόημα. Συνειδητοποιώ ότι όλες οι εμπειρίες είναι ευκαιρίες που μπορούν να συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς μου και στη σωτηρία μου. Λειτουργώ σαν ένας μετασχηματιστής. Μετασχηματίζω όλα τα αρνητικά σε θετικά. Ανακαλύπτω τα μαθήματα που κρύβονται στην οδύνη. Αξιοποιώ τις αρνητικές εμπειρίες για να γίνω καλύτερος άνθρωπος. Ωριμάζω μέσα από τις αντιξοότητες. Για να δυναμώσω μια μυϊκή ομάδα του σώματός μου την γυμνάζω και την καταπονώ. Η σωματική δύναμη δεν έρχεται μέσα από την ανάπαυση και τη ξεκούραση αλλά μέσα από τον κόπο και  την άσκηση. Έτσι και η ψυχική δύναμη δεν έρχεται μέσα από την ευχαρίστηση και την καλοπέραση αλλά μέσα από τις αντιξοότητες και τις δυσκολίες. Η ζωή με ευλογεί με τη δυνατότητα της οδύνης. Αναγνωρίζω την ευλογία που κρύβεται στη δυσκολία και χαίρομαι για την ευκαιρία που μου δίνεται να προοδεύσω ψυχολογικά και πνευματικά. Αναγνωρίζω το νόημα που κρύβεται σε αυτό που περνάω. Με τη βοήθεια του Θεού αξιοποιώ όλες τις ευκαιρίες που μου παρέχει η ζωή για να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό μου, να δυναμώσω ψυχολογικά και να πλησιάσω το Θεό.

- Ακόμη και αν νιώθω το Θεό μακριά μου γνωρίζω ότι σύμφωνα με το λόγο Του είναι πάντοτε μαζί μου, με φροντίζει, με αγαπά και με συγχωρεί. Ακόμη και οι Άγιοι δεν ένιωθαν πάντοτε μέσα τους την παρουσία του Θεού. Συχνά ένιωθαν τη σχέση τους με το Θεό να αδυνατίζει ή και να χάνεται και αυτό τους προκαλούσε αφόρητη οδύνη. Έμειναν όμως κοντά Του. Όχι με τα αισθήματα αλλά με την πράξη της ζωής. Έκαναν μεγάλο αγώνα, τραυματίστηκαν, απογοητεύτηκαν αλλά στο τέλος τα κατάφεραν. Ή μάλλον ο Θεός κατάφερε να τους σώσει και να τους χαρίσει την αιώνια χαρά. Δεν νίκησαν με τη δύναμή τους αλλά με τη δύναμη του Θεού. Αναγνώρισαν και αποδέχτηκαν την αδυναμία τους και αυτή η ταπείνωση τους οδήγησε στη σωτηρία.

 - Όπως το τζάκι θέλει συνεχώς ξύλα για να συνεχίσει να καίει έτσι και η ψυχή μου χρειάζεται συνεχώς το θείο λόγο για να παραμείνει ζωντανή, χαρούμενη και φωτεινή. Διαβάζω ψαλμούς, χωρία του Ευαγγελίου ή κείμενα Αγίων πατέρων που μου εμπνέουν χαρά και ελπίδα. Δεν περιμένω να μου έλθει το κέφι για να αρχίσω να διαβάζω. Αρχίζω το διάβασμα για να μου έλθει το κέφι. Τρώγοντας έρχεται η όρεξη.

- Τα αρνητικά αισθήματα απέναντι στους άλλους διώχνουν την εσωτερική ειρήνη και πυροδοτούν τη θλίψη και την περιθωριοποίηση. Λέω στους άλλους ότι λυπάμαι που τους στενοχώρησα εν γνώσει ή εν αγνοία μου. Αν κάποιος με έχει πληγώσει φροντίζω να τον κάνω να νιώσει άνετα μαζί μου ώστε να καταλάβει ότι τον έχω συγχωρήσει. Η συγχώρηση φέρνει την αρμονία στις προσωπικές μου σχέσεις και την εσωτερική γαλήνη στην ψυχή μου.

 - Θυμάμαι τις στιγμές που στο παρελθόν αισθάνθηκα την παρουσία και τη βοήθεια του Θεού στη ζωή μου. Αν έχω κρατήσει κάποιο ημερολόγιο με τις εμπειρίες μου, το ξαναδιαβάζω. Η απουσία του Θεού στη ζωή μου είναι μια πρόσκληση για να τον πλησιάσω.

Κυριακή 20 Δεκεμβρίου 2009

Πώς αναζητούμε τον Θεό


Πέντε άνθρωποι που ήθελαν πραγματικά «να δουν»


Επιμέλεια: Θ. Ι. Ρηγινιώτης


Οι παρακάτω περιπτώσεις δείχνουν ότι ο Θεός εμφανίζεται μόνον όταν Τον αναζητάς με οδύνη, όταν η εύρεσή Του δεν είναι για σένα δευτερεύον ζήτημα, αλλά ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Η αναζήτηση του Θεού μπορεί να κρατήσει χρόνια και οπωσδήποτε συνοδεύεται από έντονους συνειδησιακούς σεισμούς. Είτε μου αρέσει είτε όχι, όταν γεμίζω τη ζωή μου με άλλες ανάγκες και ενδιαφέροντα, και απλώς λέω (όταν το θυμηθώ), «αν ο Θεός θέλει να Τον πιστέψω, ας εμφανιστεί να Τον δω», ο Θεός ΔΕΝ εμφανίζεται. Ο λόγος είναι απλός: Εκείνος θέλει να Τον πιστέψω, εγώ όμως θέλω;

Ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης (1866-1938). «Έζησε στη γη ένας άνθρωπος, άνδρας με άσβεστη πνευματική δίψα, που λεγόταν Συμεών. Προσευχόταν για πολύν καιρό με ασταμάτητο θρήνο: «Ελέησόν με!». Αλλά δεν τον άκουγε ο Θεός.
Πέρασαν μήνες και μήνες με τέτοια προσευχή και οι δυνάμεις της ψυχής του εξαντλήθηκαν.


Έφθασε μέχρι την απόγνωση και φώναξε: «Είσαι αδυσώπητος!» (=αλύπητος). Και όταν με αυτές τις λέξεις ράγισε κάτι μέσα στη συντετριμμένη από την απόγνωση ψυχή του, είδε ξαφνικά τον ζώντα Χριστό. Πυρ γέμισε την καρδιά του και όλο του το σώμα με τέτοια δύναμη, που, αν κρατούσε ακόμη μια στιγμή η όραση, θα πέθαινε. Από τότε δεν μπορούσε πια να λησμονήσει το ανείπωτα πράο, το απέραντα αγαπητικό, το χαρούμενο και γεμάτο από υπερνοητή ειρήνη βλέμμα του Χριστού. Και στα επόμενα χρόνια της μακράς ζωής του μαρτυρούσε ακούραστα ότι «ο Θεός αγάπη εστίν», αγάπη άπειρη, που ξεπερνά κάθε νου» (βλ. π. Σωφρονίου [Σαχάρωφ], Ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 2003).

Ο άγιος γέροντας Σωφρόνιος Σαχάρωφ (1896-1993), Ρώσος ζωγράφος στο Παρίσι, με οκταετή θητεία στον υπερβατικό διαλογισμό και μεταφυσικές εμπειρίες μέσω του διαλογισμού.


Για χρόνια αντιμετώπισε πειρασμούς, όπως «αν υπάρχει Θεός, πώς είναι δυνατόν να μην είμαι εγώ ο Θεός;» και « γιατί ο Ιησούς να είναι ο Υιός του Θεού και όχι εγώ;». Εγκατέλειψε το μυστικισμό αυτού του είδους απογοητευμένος και, όταν ανακάλυψε την ορθοδοξία, ταξίδεψε στο Άγιο Όρος, όπου έγινε μοναχός.

Οι θεοπτικές εμπειρίες του (όραση του ακτίστου φωτός) ήταν κατακλυσμιαίες, πράγμα που τον στήριξε σε περιόδους επίπονων προσπαθειών να πλησιάσει το Θεό και οδυνηρής μετάνοιας για την προηγούμενη απόρριψή Του. Από αυτές κατάλαβε ότι ο Θεός είναι ταπεινή αγάπη και ότι έρχεται όταν Εκείνος θέλει (όταν κάποιος πρόκειται αληθινά να ωφεληθεί), ενώ ο άνθρωπος είναι αδύνατο να προκαλέσει την εμφάνισή Του με κάποια «μέθοδο» (βλ. π. Σωφρονίου, Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί [=Θα δούμε το Θεό όπως είναι]).

Ο γιατρός Αντώνιος Μπλουμ, μετέπειτα ορθόδοξος επίσκοπος στην Αγγλία. Ως νέος, ήταν σκληροπυρηνικός άθεος. Βασανιζόταν όμως έντονα από την απουσία νοήματος στη ζωή.


Αποφάσισε λοιπόν να ερευνήσει αν υπήρχε νόημα στη ζωή και, αν σε ένα χρόνο διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει νόημα, να αυτοκτονήσει. Μια μέρα, παρακινημένος από φίλο του, παρακολούθησε την ομιλία ενός Ρώσου ορθόδοξου ιερέα. Αυτά που άκουσε τον εξόργισαν τόσο, ώστε, γυρίζοντας σπίτι, πήρε την Καινή Διαθήκη της μητέρας του, για να δει αν το Ευαγγέλιο υποστηρίζει αυτά που είπε ο ιερέας στην ομιλία του. Λίγη ώρα αργότερα, είχε την αίσθηση ότι Κάποιος καθόταν, αόρατος, απέναντί του – και ότι Αυτός ο «κάποιος» ήταν ο Χριστός.

[Σημειωτέον ότι, επειδή ήταν απόλυτα σίγουρος για την ανυπαρξία του Θεού, δεν είναι λογικό να «φαντάστηκε» την παρουσία του Χριστού. Θα έπρεπε να «φανταστεί» κάτι σύμφωνο με τις απόψεις του, όχι αντίθετο με αυτές]. Βλ. π. Ιωάννη Κωστώφ, Αθεϊσμός – Τίνος είναι η αυταπάτη.

Ο Γκλεμπ Ποντμοσένσκι, μετέπειτα π. Γερμανός, ιδρυτής της Αδελφότητας του Αγίου Γερμανού της Αλάσκας (Καλιφόρνια):

«Επιθυμούσα τη ζωή αλλά έπρεπε να ξέρω γιατί. Να ζω απλώς και μόνον επειδή γεννήθηκα, για να υποφέρω αναίτια και να πεθάνω; Εγώ δεν ζήτησα να γεννηθώ! Ήθελα πραγματικά να ζήσω, αλλά είχα ήδη προχωρήσει πιο πέρα από μια κατάσταση απελπισίας, όπου τα πάντα μοιάζουν αφόρητα απεχθή και μια δαιμονική ενέργεια πλήρους αδιαφορίας κυριεύει ολόκληρο το είναι του ανθρώπου αφαιρώντας κάθε φυσικό φόβο. Αυτή η κατάσταση μπορεί να ονομαστεί “βουβός τρόμος”. Έχοντας λοιπόν περάσει ο ίδιος από μια τέτοια εμπειρία, γνωρίζω τι περνούν στις μέρες μας οι νέοι με αυτοκτονικές τάσεις. Υπήρξα κι εγώ ένας απ’ αυτούς. Ήμουν μόλις δεκαοκτώ – δεκαεννιά χρονών».

Μόνον η χάρη του Θεού μπορούσε να γλιτώσει τον Γκλεμπ από μια τέτοια κατάσταση.

Στεκόταν σε μια γέφυρα στη Βοστόνη και σκεπτόταν ν’ αυτοκτονήσει, όταν, αίφνης, του ήρθε σαν αστραπή μια ανάμνηση από πολλές έγχρωμες φωτογραφίες ενός αγίου που γνώριζε από παιδί – του αγίου Σεργίου του Ραντονέζ. Ο Ρώσος αυτός ασκητής του 14ου αιώνα είχε ζήσει όπως ακριβώς ο άνθρωπος είναι προορισμένος να ζει: μαζί με το Θεό στην αγκαλιά της φύσης.

Ο λογισμός ψιθύρισε στον Γκλεμπ: «Δώσε μια ευκαιρία. Δες αν μια τέτοια γνήσια ζωή αγνότητας, μακριά από τον κόσμο και σε ενότητα με τη φύση, είναι μια πραγματικότητα. Αν δεν είναι, αν όλα τούτα είναι απλώς η ψευδαίσθηση ενός ονειροπόλου, ένα παραμύθι, ένα “όπιο του λαού”, τότε μόνο αφαίρεσε τη ζωή σου…».

(Βλ. π. Δαμασκηνού [Κρίστενσεν], π. Σεραφείμ Ρόουζ, η ζωή και τα έργα του, τ. Α΄, Μυριόβιβλος 2006, σελ. 293-294)

Ο Ευγένιος Ρόουζ, μετέπειτα π. Σεραφείμ Ρόουζ (1931-1982), συνιδρυτής της Αδελφότητας του Αγίου Γερμανού της Αλάσκας:

Όπως και πολλοί άλλοι νέοι της εποχής του, άρχισε να ζει στο κλίμα του ηδονισμού και της σεξουαλικής ανηθικότητας. […] Ο Ευγένιος προκαλούσε το Θεό, όπως είχε κάνει και στην κορυφή του βουνού Μπάλντυ – αυτή τη φορά, αψηφώντας τους νόμους Του. […] Όπως ο ίδιος ανέφερε αργότερα, αυτή ήταν η πιο σκοτεινή και η πιο δυστυχισμένη περίοδος της ζωής του. Οι απαγορευμένες πράξεις τον αηδίαζαν, ακόμα και τη στιγμή που τις έκανε. Κατόπιν, επέσπευδαν την εμφάνιση μέσα του μακροχρόνιων περιόδων κατάθλιψης. […]

Όμως ακόμα και στα πιο άγρια μεθύσια του, ο Θεός, τον οποίο είχε απορρίψει ως «αφηρημένη έννοια», δεν τον άφηνε ήσυχο. Σε ένα γράμμα του προς κάποιο φίλο στην Πομόνα, γραμμένο σε κατάσταση μέθης, εξαπέλυε λόγια κακόβουλου, δαιμονικού παλληκαρισμού και στη συνέχεια κατέληγε με το ερώτημα: «Ξέρεις για ποιο λόγο είμαι στο Σαν Φρανσίσκο; Επειδή θέλω να μάθω ποιος είμαι και ποιος είναι ο Θεός. Εσύ θέλεις να τα μάθεις αυτά; Για μένα, αυτά είναι τα μόνα πράγματα που με νοιάζει να μάθω». (Βλ. π. Δαμασκηνού [Κρίστενσεν], στο ίδιο, σελ. 104-105).

Ιδιαίτερα ταλαντούχος, διδάκτορας των ανατολικών γλωσσών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, ο Ευγένιος εγκατέλειψε την προοπτική να γίνει καθηγητής πανεπιστημίου, απογοητευμένος από τη διαφθορά και την υποκρισία που είδε στους πανεπιστημιακούς κύκλους. Μελέτησε την κινέζικη σοφία, ασχολήθηκε με το βουδισμό ζεν, όταν όμως ανακάλυψε την ορθοδοξία «ένιωσε» ότι «βρήκε την πατρίδα». Μετά από βαθιά μελέτη, έγινε ορθόδοξος, αργότερα μόνασε στα δάση της Καλιφόρνιας με τον π. Γερμανό και εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους ορθόδοξους διδασκάλους στο δυτικό κόσμο.


Πηγή: Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2009

Ο πνευματικός άνθρωπος δεν είναι "καθώς πρέπει" αλλά καθώς ο Θεός θέλει.

Υποκρισία και αυθεντικότητα
Το προσωπείο του μηδενισμού και το πρόσωπο του εσχάτου νοήματος


Όσο προχωρεί η κοσμική ευγένεια,
τόσο χάνεται η απλότητα,
η χαρά και το φυσικό
ανθρώπινο χαμόγελο
Μ. Παϊσιος


Ο σύγχρονος άνθρωπος «το παίζει κύριος» όσο και αν αυτό του κοστίζει σε αυθεντικότητα. Η συμπεριφορά του δεν κατευθύνεται από ενδόμυχες, ψυχολογικές διαθέσεις ή ηθικές και πνευματικές προοπτικές, αλλά προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των άλλων. Σκέπτεται, επικοινωνεί, ντύνεται και καταναλώνει όπως θα ‘πρεπε να το κάνει. Η κοινωνική αποδοχή και καταξίωση ανάγεται σε βασικό κριτήριο αξιολόγησης της συμπεριφοράς. Ο κοινωνικός ρόλος υποκαθιστά το προσωπικό ήθος.

Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι προγραμματισμένος να απαντά στις απαιτήσεις της ομάδας. Υπο-κρίνεται, δηλαδή τελεί υπό την κρίση των άλλων. Πρωταγωνιστεί στην τραγωδία της ματαιότητας. Κωδικοποιημένος, αποξηραμένος, στερεοτυπικός, κουρδισμένος και μόνος. Καλύπτει την απελπισία και το άγχος με ψευδαισθήσεις ηδονισμού, ελευθερίας και παντοδυναμίας.

Κρίσιμο είναι το πλαίσιο αναφοράς του. Σε ποιόν ή που αναφέρεται; Ποιόν ή τι έχει ως κριτήριο; Από ποιόν ή από τι αξιολογείται; Η ελευθερία προϋποθέτει εκούσιο και χαρούμενο προσανατολισμό της ύπαρξης, σύμφωνα με ηθικές αρχές και αξίες. Ηθική δεν εννοούμε ένα σύνολο συνταγών καθώς-πρεπικής διαγωγής, αλλά τη δυνατότητα υπέρβασης των συνειδητών ή ασυνείδητων ενορμητικών διαθέσεων. Η ηθική είναι πλαίσιο και κώδικας ελευθερίας. Προοπτική υπαρξιακής αναμορφώσεως και τελειώσεως.

Αποκορύφωση της ηθικής δυνατότητας είναι η αρχή της υπακοής στο θείο θέλημα. Τότε μόνο καθίσταται οντολογικά έγκυρη η ηθική, όταν αποτελεί στερεοποιημένη έκφραση του θείου θελήματος. Διαφορετικά σχετικοποιείται καθώς εμπλέκεται στην διάσταση της χρονικότητας και εκπίπτει σε νοοτροπία.

Ο πνευματικός άνθρωπος δεν είναι "καθώς πρέπει" αλλά καθώς ο Θεός θέλει. Κύρια μέριμνά του είναι να αρέσει στο Θεό. Με αυτόν τον τρόπο οι διαπροσωπικές του σχέσεις λειτουργούνται κάτω από τον ορίζοντα της ελευθερίας. Δεν κρίνεται από κανένα, δεν έχει ανάγκη να συμβιβασθεί ώστε να επιτύχει αποδοχή, ένταξη, φιλία, στοργή. Έχει το πολίτευμά του στον ουρανό. Ελευθερώνεται απ’ όλες τις δεσμεύσεις του κόσμου ενώ κατανοεί βαθύτερα τις λειτουργίες του κόσμου. Απομακρύνεται και συμμετέχει εναργέστερα. Ουρανοβάμων και προσγειωμένος. Απαθής με υπερευαισθητοποιημένες τις αισθήσεις. Μοναχός αλλά με καρδιακή συμμετοχή στον πόνο του κόσμου.

Σε πλήρη υπακοή, ζει την εμπειρία της απόλυτης ελευθερίας. Βυθίζεται στη χαρμόνη και την καλή θλίψη της αγίας τρέλας. Στην προσευχή, την αγάπη και την ταπείνωση. Ολότελα αναρχικός, ριζικά επαναστάτης. Είναι ο μεγάλος ξένος του κόσμου. Έχει βιώσει το μεγάλο ντελαπάρισμα. Την αναστροφή όλων των αξιών. Απαλλαγμένος από την ιδιοτέλεια και τους ιδεοψυχαναγμασμούς της συμβατικότητας, αυτός μόνο, έχει καθαρή ματιά. Βλέπει καταλαβαίνει και ερμηνεύει το νόημα των ιστορικών γεγονότων. Απελευθερωμένος από τις ταχτικές του κόσμου, αξιολογεί με διαύγεια τα δρώμενα. Κατεβαίνει στο ύψος της ταπεινώσεως και αγκαλιάζεται από το μεγαλείο της έσχατης απλότητας. Συντρίβεται. Ενώνεται με τα πάντα. Συμμετέχει στα πάντα. Γίνεται δοχείο εξαγνισμένο της απείρου καθαρότητας. Ολοκληρωτικά αυθεντικός, ως κοινωνός της υπέρτατης αυθεντικότητας, της αρρήτου, αφαντάστου και υπερνοητής αληθινότητας.

Η αλήθεια είναι το άνθος της υπερβατικής, ερωτικής μέθεξης. Η γνησιότητα είναι ο καρπός της σχέσης μας με τον Μεγάλο Αληθινό. Αυτόν που άρχει τα σύμπαντα και πεθαίνει από αγάπη για να γίνει ο άνθρωπος Αλήθεια.

του Νικήτα Καυκιού

Πηγή:Ψυχολογία και Θρησκεία

Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου 2008

Η Αλήθεια-Χριστός δεν χώρεσε ποτέ στα σχήματα του κόσμου.

Ο "Θάνατος του Θεού" και ο χωρισμός Εκκλησίας και Κράτους.


"Ο Θεός πέθανε!
Ο ουρανός είναι κενός!
Θρηνείστε παιδιά,
δεν έχετε πια πατέρα …"
Jean Paul Richter (1763-1825)


-Αυτό που συνειδητοποίησαν μεγάλοι φιλόσοφοι και ποιητές του 19ου αιώνα (Hegel, Heine, Vigny, Richter) και διακήρυξε με έντονο ύφος ο Νίτσε (Σημ. 1) δεν είναι ακόμη σαφές στις συνειδήσεις των ορθόδοξων πιστών του 21ου αιώνα. Η υποχώρηση του ορίζοντα της ιερότητας, η λησμονιά του Θεού, ο "θάνατος του Θεού" στον ιστορικό χρόνο και τις λαϊκές συνειδήσεις είναι πλέον αναμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα. Μόνο ο φανατισμός, η ανασφάλεια και ο συντηρητισμός εμποδίζουν τη νηφάλια αποδοχή αυτής της κρουστής πραγματικότητας

Ο χωρισμός Εκκλησίας και κράτους είναι ήδη τετελεσμένο γεγονός που μέλλει απλά να επικυρωθεί θεσμικά. Ο χωρισμός συντελέστηκε νομοτελειακά όταν η κοινωνίες απομακρύνθηκαν πρακτικά και βιωματικά από τον πολιτισμό, το ήθος και τη ζωή της Εκκλησίας. Η μετανάστευση στις μεγαλουπόλεις, οι ευκαιρίες πλουτισμού, η μαζική εκπαίδευση, η κυριαρχία των ΜΜΕ έχουν αλλοτριώσει ριζικά την ελληνική, ορθόδοξη, πολιτιστική ταυτότητα των νεοελλήνων και έχουν ανοίξει το δρόμο ιδεολογικής και υπαρξιακής αυτονόμησης.

Η σύγχρονη Ελλάδα δεν θεμελιώνεται στον πολιτισμό της Εκκλησίας. Έχει εμπεδώσει τον Δυτικό ορθολογισμό και σύρεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν λατρεύει το Χριστό, άγχεται για την ευημερία. Δεν καταξιώνεται από ηθικές αξίες, κυβερνάται από ποινικούς νόμους. Δεν παιδαγωγείτε από τους Αγίους, κατευθύνετε από την τηλεόραση.

Ο σύγχρονος άνθρωπος αποκομμένος από το νήμα της ζωντανής πολιτισμικής παράδοσης είναι υποχρεωμένος να ανιχνεύσει την υπαρξιακή του πορεία και να μορφώσει ιδιότυπη, προσωπική ταυτότητα. Κλυδωνιζόμενος από τα κύματα αντιφατικών ιδεολογικών, πολιτιστικών και καταναλωτικών μηνυμάτων αναζητά ψήγματα αλήθειας και νοήματος για να σμιλέψει το πρόσωπό του και να διασώσει την εσώτερη ουσία του. -

Παλαιότερα η πλειοψηφία των ανθρώπων ζούσε σε μικρές κοινότητες με οργανικές διαπροσωπικές σχέσεις, ζωντανή πολιτισμική παράδοση και κοινά αποδεκτές ηθικές αξίες θεμελιωμένες στη θρησκευτική πίστη. Η προσωπική ζωή δεν ήταν ατομική, ιδιωτική και αυτονομημένη αλλά υπερατομική, κοινοτική και συλλογική.

Οι κοινωνικές, ηθικές αξίες που προσανατόλιζαν τη ζωή δεν ήταν αποτέλεσμα ατομικής συνειδητής επιλογής. Μάλλον το άτομο συναντούσε το πρόσωπό του μέσα στο κοινοτικό, νοηματικό πλαίσιο.

Οι πνευματικές αξίες διάρθρωναν την κοινωνική ζωή και κατά συνέπεια γεννούσαν το ανθρώπινο πρόσωπο. Ο άνθρωπος ήταν ζωντανός καρπός του κοινοτικού, πνευματικού περιβάλλοντος. Κάθε κοινωνικό μέλος ήταν ζωντανός φορέας της θρησκευτικό-πολιτισμικής παράδοσης, θεμελιωμένης στην αναμφισβήτητη ύπαρξη του Θεού.

Οι χριστιανοί δεν ήταν ποτέ τέλειοι. Εξ αιτίας των αδυναμιών τους πάντοτε απόκλιναν προς στην αμαρτία. Οι ηθικές αξίες όμως της ορθόδοξης, χριστιανικής κοινότητας παρέμεναν αναμφισβήτητες. Σε αντίθεση οι σύγχρονες κοινωνίες απώλεσαν τα κριτήρια αξιολόγησης αυτά καθ' εαυτά. Επηρεασμένες βαθιά από το σύγχρονο λογοκρατικό, τεχνολογικό πολιτισμό παραδόθηκαν αμαχητί στο συμφέρον, τη χρησιμοθηρία και την κατανάλωση.

Η μαζική πλειοψηφία δεν πιστεύει αληθινά στο Θεό και είναι λίγοι αυτοί που αναζητούν την Αλήθεια στο χώρο της Εκκλησίας.Παλαιότερα η ποιμαντική μπορούσε να εξαντλείται στην πάλη κατά των παθών και στην καταπολέμηση των αιρέσεων.

Αυτό όμως που σήμερα πρωτογενώς εμποδίζει τον σύγχρονο άνθρωπο να προσεγγίσει το Θεό δεν είναι τα πάθη (φιληδονία, λαιμαργία, οργή κλπ) αλλά η παρακμή των πολιτισμών και ο υπαρξιακός αποπροσανατολισμός.

Ο ανώτερος κλήρος με περισσή υποκρισία και στενοκέφαλη, μυωπική αντίληψη παλεύει να διασώσει θεσμικά το σωτηριολογικό μήνυμα της Εκκλησίας. Όμως η Αλήθεια-Χριστός δεν χώρεσε ποτέ στα σχήματα του κόσμου.
Η Αλήθεια-Χριστός δεν διανέμεται ως αγαθό προς κατανάλωση αλλά αναπαύεται αυτοθέλητα στις καθαρές καρδιές αυτών που εξαγνίστηκαν με σταυρική αγάπη και κατά Θεόν ταπείνωση. Η Εκκλησία δεν χρειάζεται τη βοήθεια της κρατικής εξουσίας για να αγιάσει τους πιστούς της. Η πολιτεία δεν χρειάζεται την βοήθεια της Εκκλησίας για να ανεβάσει το κατά κεφαλήν εισόδημα των πολιτών της. (Σημ. 2)

Η Εκκλησία δεν χρειάζεται κοσμικές συμμαχίες για να σώσει τον κόσμο. Η πολιτεία δεν χρειάζεται πνευματικές νουθεσίες για να θρέψει τους πολίτες. Τα άνθη της Εκκλησίας καλλιεργούνται στην αρένα του μαρτυρίου και δεν κατευθύνονται από τα γραφεία της πολιτικής ηγεσίας και του ιερατείου.

Οι χριστιανοί καλούνται να αφήσουν την καθέδρα της εφησυχασμένης-συντηρητικής-κριτικής-εξουσιαστικής συνείδησής τους και να σταυρωθούν από αγάπη για τον σύμπαντα κόσμο, στο όνομα του Ιησού Χριστού. Οι επίσκοποι καλούνται να εγκαταλείψουν το "βασιλικό" τους αξίωμα και να ζήσουν ως μοναχοί ακτήμονες με προσευχή και αγάπη αφιερωμένοι στους πληγωμένους και καταφρονεμένους αυτού του κόσμου.

Τώρα που οι μαυροφορεμένες γιαγιάδες δεν αποτελούν την πλειοψηφία του εκκλησιάσματος, οι εκκλησιαστικοί άνδρες είναι υποχρεωμένοι να αλλάξουν την εξωτερική τους εικόνα και συμπεριφορά. Στα μάτια των σύγχρονων, καλλιεργημένων πιστών τα πολυτελή αυτοκίνητα δεν προκαλούν σεβασμό αλλά οργή. Τα λαμπρά άμφια δεν προκαλούν κατάνυξη αλλά σκανδαλισμό. Οι δεσποτικές βίλες δεν προσδίδουν κύρος αλλά ντροπή. Τα βερμπαλιστικά, στομφώδη κηρύγματα δεν οδηγούν σε μετάνοια αλλά σε αποστροφή.Το εκκλησιαστικό κατεστημένο, βυθισμένο στην φαρισαϊκή του αυταρέσκειά, δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τις κοινωνικές εξελίξεις. Και έρχεται η πολιτεία (με θρησκευτική αδιαφορία) να τους ξυπνήσει τους πιστούς από τη νόσο του φιλόϋπνου συντηρητισμού.

Έρχεται η ιστορία να τους θυμίσει το προφανές και αυτονόητο. Ότι η Εκκλησία για να αποκαταστήσει την αληθινή της ταυτότητα ως άγιος λαός, οφείλει να αρνηθεί την συμπόρευσή της με την κοσμική εξουσία και να περάσει από το επίπεδο του κοινωνικού θεσμού στη διάσταση της μυστικής ζωής εν Χριστώ Ιησού.

Η Εκκλησία των θεσμών πνέει τα λοίσθια. Προσδοκούμε την ανάσταση της Εκκλησίας των αγίων. Η εποχή της άσκησης εξουσίας, των κοινωνικών ελέγχων και της χειραγώγησης έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Οι συνειδήσεις δεν εκχριστιανίζονται μαζικά. Όταν η πίστη αντί να πηγάζει από τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος στηρίζεται στην άμμο των θεσμών ευτελίζεται σε κοινωνικό ιδεολόγημα. Ο χριστιανός δεν θα διώκεται από το κράτος αλλά και δεν θα ασκεί καμιά μορφή εξουσίας ούτε και η ιδιότητα του ως χριστιανού θα του προσδίδει κοινωνική καταξίωση.

Η Εκκλησία ελευθερώνεται από το κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό κατεστημένο. Ο χριστιανός ελευθερώνεται από τη συντηρητική νοοτροπία του καλά προσαρμοσμένου ευυπόληπτου πολίτη και καλείται να ανακτήσει το επαναστατικό πάθος του ασυμβίβαστου, θεοφόρου πιστού.

Κανείς ποτέ δεν μπορεί να στερήσει από το χριστιανό τα μεγάλα προνόμια της ταπείνωσης, της συντριβής και του μαρτυρίου. Κανείς ποτέ δεν μπορεί να στερήσει το χριστιανό από το προνόμιο του σταυρού.Το κράτος και η πολιτική εξουσία δεν μπορούν ποτέ να εμποδίσουν τον ορθόδοξο πιστό να προσφέρει τη ζωή του στους άλλους από παράφορη αγάπη για τον Χριστό.

Η προσωπική, ζωντανή σχέση με τον Θεό προσφέρεται ως δώρο της Χάριτος στους ερασιθάνατους πιστούς, δεν επιτυγχάνεται με κοσμικές διευκολύνσεις, κοινωνικές επιβραβεύσεις, συμβιβασμούς και πολιτικά υποστηρίγματα. Ο πιστός αγιάζει ως μάρτυρας και όχι ως υπηρέτης των δομών του κατεστημένου. Ο δρόμος της εκκλησίας είναι προσωπικά σταυρικός και όχι μαζικά βολεματικός.

Λίγο ακόμη ... δεν θα βλέπουμε τους "επίσημους" σε πρώτη θέση στους ναούς,
τους στρατιώτες να παρουσιάζουν τα όπλα έξω από τις Εκκλησιές,
λίγο ακόμη ... δεν θα βλέπουμε την μπάντα του Δήμου να παιανίζει τον επιτάφιο τη Μεγάλη Παρασκευή …
λίγο ακόμη ... να ταπεινωθούμε λίγο χαμηλότερα .

Σημ. 1 "Που είναι ο Θεός; Θα σας το πω. Όλοι μας τον έχουμε σκοτώσει, κι' εσείς κι' εγώ! Ναι είμαστε όλοι οι φονιάδες του! Μα πως μπορέσαμε να το κάνουμε αυτό; Τι κάναμε αποσπώντας από αυτή τη γη τον ήλιο της; Που πάει το πράγμα τώρα; Που πάμε εμείς; Δεν κατρακυλάμε από τότε σ' ένα ξεπεσμό χωρίς τελειωμό; Δεν περιπλανώμεθα μέσα σ' ένα ατέλειωτο χάος; Η νύχτα δεν γίνεται ολοένα και πιο μαύρη; Ο Θεός πέθανε, ο Θεός πέθανε! Και τον σκοτώσαμε εμείς! Φ. Νίτσε, Χαρούμενη επιστήμη.

Σημ. 2. Το σύγχρονο κράτος πάσχει βαθύτατα από τη νόσο της εκκοσμίκευσης και δεν υπάρχει πλέον καμιά δυνατότητα ανάρρωσης. Ο Hegel έγραφε πριν από δύο αιώνες ότι "το κράτος είναι μια ηθική ιδέα. …Είναι ο κόσμος που το πνεύμα έπλασε για τον εαυτό του". Hegel's Philosophy of Right, chapter 10. Τα σημερινά δυτικά κράτη δεν έχουν καμιά σχέση με αυτό το πρότυπο. Η πολιτική διαχείριση θεμελιώνεται στην βασική αρχή - για να παραφράσουμε τα λόγια του Ιησού - "επ' άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος".

Παρασκευή 4 Απριλίου 2008

Ο δρόμος της Αγάπης είναι μακρύς

Η βελτίωση της επικοινωνίας στις συντροφικές σχέσεις.

Αναδημοσίευση από: www.psyche.gr/epikoinonia.htm


Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18/05/03

"Το να αγαπήσει ένας άνθρωπος έναν άλλο
είναι ίσως το δυσκολότερο έργο, το έσχατο,
η τελευταία δοκιμασία και η απόδειξη,
η δουλειά για την οποία όλες οι άλλες
δουλειές δεν είναι παρά προετοιμασία».
Rainer Maria Rilke

Στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα πολύ άνθρωποι δοκιμάζουν εντάσεις, συγκρούσεις και δυσκολίες στις βασικές σχέσεις της προσωπικής τους ζωής. Ιδιαίτερα οι ερωτικές και οι συζυγικές σχέσεις διαταράσσονται σοβαρά από εξωπραγματικές προσδοκίες, σύγχυση των ρόλων, προβλήματα επικοινωνίας, παρεμβάσεις τρίτων, δυσκολίες στη σεξουαλική ζωή και τη διαχείριση των οικονομικών πόρων. Τραυματικές εμπειρίες από την παιδική ηλικία και από προηγούμενες σχέσεις, ανασφάλειες, φόβοι και εσωτερικές συγκρούσεις δεν μας επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε με διαύγεια, καθαρότητα και δημιουργική υπομονή το σύντροφό μας.

Με το πέρασμα του χρόνου η αγάπη και ο αμοιβαίος σεβασμός δίνουν τη θέση τους στην απογοήτευση, την οργή, τις αρνητικές κριτικές, τα αισθήματα παραμέλησης και εγκατάλειψης. Η σχέση αντί να είναι πηγή χαράς και δημιουργίας γίνεται πηγή οδύνης. Αισθανόμαστε ότι ο σύντροφός μας δεν μας καταλαβαίνει, ότι είναι αδιάφορος ή επιθετικός ή ότι έχει υπερβολικές απαιτήσεις. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να τον πείσουμε να βελτιώσει τη συμπεριφορά του για να ικανοποιήσει τις προσδοκίες μας τόσο περισσότερο απογοητευόμαστε. Ο άλλος δεν φαίνεται διατεθειμένος να αλλάξει και οι δικές μας παρατηρήσεις, απαιτήσεις, συμβουλές και προκλήσεις όχι μόνο δεν έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα αλλά δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Αν θέλουμε πραγματικά να βοηθήσουμε τη σχέση είναι προτιμότερο να στραφούμε προς τον εαυτό μας και να προσπαθήσουμε όσο μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε και αντιμετωπίζουμε το σύντροφό μας. Χρειάζεται να καλλιεργήσουμε την αυτογνωσία, να συνειδητοποιήσουμε τα δικά μας λάθη και τις δικές μας αδυναμίες και να πειραματιστούμε με νέους τρόπους δημιουργικής επικοινωνίας. Να αναζητήσουμε νέους τρόπους κατανόησης και ερμηνείας της συμπεριφοράς του συντρόφου αλλά και νέους, γόνιμους τρόπους για να του μεταφέρουμε τα δικά μας μηνύματα.

Τις περισσότερες φορές καταλαβαίνουμε τον άλλο χρησιμοποιώντας στοιχεία που υπάρχουν στον δικό μας ψυχισμό. Προβάλλουμε πάνω του δικά μας ψυχολογικά δεδομένα. Ερμηνεύουμε τον άλλο μέσα από το πρίσμα των προσωπικών μας πεποιθήσεων, εμπειριών και συναισθημάτων. Τον χαρακτηρίζουμε μέσα από τις δικές μας αρχές και αξίες. Η αυθεντική επικοινωνία προϋποθέτει βαθιά γνώση του εαυτού μας, αυτοέλεγχο και εσωτερική ισορροπία.
Αν έχουμε συνειδητοποιήσει τα ιδιαίτερα ψυχολογικά μας χαρακτηριστικά, τότε μπορούμε να ελέγξουμε τις καθοδηγητικές και ερμηνευτικές μας παρορμήσεις και να σεβασθούμε την προσωπικότητα του άλλου γι αυτό που είναι χωρίς να επιδιώκουμε να τον προσαρμόσουμε στα δικά μας δεδομένα.

Έχω τη δυνατότητα να καταλάβω τον άλλο καλύτερα όταν μπορώ να καταπαύσω τις δικές μου ψυχοδυναμικές συγκρούσεις. Όταν κραυγάζουν μέσα μου δυνατές φωνές δεν μπορώ ν’ ακούσω τον άλλο. Όταν δεν έχω απελευθερωθεί από τα δεσμά των έντονων αναγκών μου δεν μπορώ να καταλάβω τον άλλο. Όταν δεν έχω συμφιλιωθεί με τον εαυτό μου δεν μπορώ να συγχωρέσω τον άλλο. Όταν δεν έχω γαληνέψει μέσα μου δεν μπορώ να καθησυχάσω τον άλλο. Όταν δεν έχω αγαπήσει τον εαυτό μου, δεν μπορώ να αγαπήσω τον άλλο.

Αληθινή κατανόηση του συντρόφου δεν σημαίνει θεωρητική ερμηνεία των σκέψεων και των αισθημάτων του αλλά ταύτιση μαζί του, βιωματική συμμετοχή στα αισθήματά του, σημαίνει να δούμε και να αισθανθούμε την πραγματικότητα με τον τρόπο που εκείνος την βλέπει και την αισθάνεται. Επικοινωνώ δημιουργικά με τον σύντροφό μου όταν εκτιμώ και αποδέχομαι με σεβασμό τα αισθήματα του χωρίς να εξετάζω αν είναι σωστά ή λάθος, όταν εκφράζω αυτό που πιστεύω με στοργή, ζεστασιά, κατανόηση και σεβασμό. Η άνευ όρων αποδοχή των αισθημάτων και των βιωμάτων του άλλου δημιουργεί το κατάλληλο, υποστηρικτικό περιβάλλον που θα τον βοηθήσει να εξερευνήσει τον εαυτό του, να αναπτύξει και να αξιοποιήσει τις εσωτερικές δυνατότητες αλλαγής που κρύβονται μέσα του.

Ενώ αντίθετα οι δυναμικές, παρορμητικές προσπάθειες που καταβάλλουμε για να τον αλλάξουμε τον κάνουν να νοιώθει αμαθής, ανώριμος, ανίκανος και ανίσχυρος, να επιλέξει από μόνος του το σωστό και τον οδηγούν ακόμα και χωρίς να το θέλει να γίνεται αμυντικός, να απορρίψει αυτό που του λέμε ή και να ορθώσει ένα συναισθηματικό αμυντικό τείχος απέναντί μας ώστε να προφυλάξει την αυτονομία και την αξιοπρέπειά του.

Όταν ο σύντροφός μας αισθάνεται ότι νοιαζόμαστε γι’ αυτόν, ότι τον αγαπάμε και τον αποδεχόμαστε με σεβασμό, είναι περισσότερο πρόθυμος να προσέξει και ίσως να αποδεχθεί το μήνυμα που θα θέλαμε να του μεταφέρουμε. Το κλειδί στην επικοινωνία δεν είναι αυτό που λέμε αλλά ο τρόπος που το λέμε. Το πιο σημαντικό είναι το πλαίσιο, το κλίμα, ο ορίζοντας μέσα στον οποίο διαδραματίζεται η επικοινωνία.

Όταν ο άλλος αισθάνεται ότι τον σέβομαι και τον αγαπώ είναι διατεθειμένος να με ακούσει, να πάρει σοβαρά υπόψη του αυτό που του λέω ενώ όταν αισθάνεται ότι παραβιάζω τα όριά του και επιτίθεμαι στην προσωπικότητά του γίνεται αρνητικός σε ότι και να του πω, θυμώνει μαζί μου και αντιδρά με βία, απαντά με σκληρά και απερίσκεπτα λόγια ή αποσύρεται συναισθηματικά για να μην πληγώνεται.

Για να καταλάβω αληθινά τον άλλο πρέπει να μπορώ να αδειάσω από τον εαυτό μου, και να γεμίσω από αυτόν, να τον προσλάβω αναλλοίωτο, να τον αποδεχθώ χωρίς όρους μέσα στην αγάπη. Η ασφάλεια που θα νιώσει κοντά μου στα πλαίσια της αγάπης θα τον βοηθήσει να γίνει καλύτερος.

Τετάρτη 19 Μαρτίου 2008

Ψυχοθεραπευτική και πνευματική ηθική



Η ηθική της εκκλησίας εκφράζει το θέλημα του Θεού και αποβλέπει στον αγιασμό του ανθρώπου.

Η προσωπική ηθική εκφράζει την ανθρωποκεντρική, ουμανιστική κοσμοθεώρηση.

Διαμορφώνεται με βάση την υπαρξιακή ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να ανταποκριθεί ελεύθερα, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, στις προκλήσεις της καθημερινότητας. Προϋποθέτει το σεβασμό της ελευθερίας του άλλου και στοχεύει στην αυτοπραγμάτωση.

Η “ψυχοθεραπευτική ηθική” συνιστά μια ιδιαίτερη έκφραση της προσωπικής ηθικής η οποία επιτρέπει και καλλιεργεί συμπεριφορές που συμβάλλουν στην εξομάλυνση και ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων, στην εσωτερική ισορροπία και αυτοβελτίωση.


Ηθική . ...Προέλευση . .. .Στόχος

Εκκλησίας . ... Θέλημα του Θεού...... ......Αγιασμός

Ψυχοθεραπείας ............ .. Ανθρωποκεντρική, .....................Ψυχική υγεία
(Προσωπική)..... ουμανιστική κοσμοθεώρηση .....Αυτοπραγμάτωση


Οποιαδήποτε πράξη, σκέψη ή συμπεριφορά έχει κάποιο ηθικό νόημα εφ’ όσον λάβουμε υπ’ όψιν μας την ηθική της ποιότητα. Η απουσία ηθικού χαρακτηρισμού δεν οφείλεται στην ηθική ουδετερότητα των γεγονότων αλλά στην αποφυγή χρήσης αξιολογικών κριτηρίων.

Η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση δεν μπορεί ποτέ να είναι αήθης. Ο ψυχοθεραπευτής επικοινωνεί στη δουλειά του με άτομα που συνήθως υποφέρουν από άγχος, φοβίες, θλίψη και ανασφάλεια. Στόχος του είναι να ενισχύσει τους επισκέπτες του να υπερνικήσουν αυτά τα αρνητικά συναισθήματα. Είναι λοιπόν απαραίτητο να τους βοηθήσει να πετύχουν μια στοιχειώδη ψυχολογική ισορροπία ώστε να απαλλαγούν όσο περισσότερο γίνεται από την οδύνη.
Εργάζεται με στόχο (λινκ στόχοι ψυχοθεραπείας) την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, της αυτοαποδοχής και της αυτοεκτίμησης εφ’ όσον οι θεραπευόμενοι έχουν ανάγκη να αναπτύξουν αυτά τα αισθήματα ώστε να πετύχουν μια στοιχειώδη εσωτερική ισορροπία.

Η ψυχοθεραπευτική συνεδρία δεν επιτρέπει την επιδίωξη υψηλών πνευματικών αξιών. Συνήθως ο ρόλος της περιορίζεται στη μείωση της οδύνης, και στην ανάπτυξη στοιχειωδών ψυχολογικών και διαπροσωπικών ικανοτήτων.

Όταν ένας πεινασμένος άνθρωπος μας ζητήσει φαγητό, δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να του μιλήσουμε για τη λυτρωτική δύναμη του Χριστού ή για την νοερά προσευχή. Είναι προτιμότερο πρώτα να του προσφέρουμε υλική τροφή και ύστερα, αν υπάρχει δεκτικότητα από μέρους του, πνευματική.

Δεν μπορείς σε κάποιον που διψά να προσφέρεις χαβιάρι επειδή αυτό είναι πολύ εύγεστο ή επειδή αυτό μόνο διαθέτει η κουζίνα σου.

Ο ψυχοθεραπευτής είναι διάκονος πρωτογενών αναγκών. Δεν είναι αρκετό να θέλει να ευθυγραμμίσει την συμβουλευτική του με τις αξίες της εκκλησίας, πρέπει να του το επιτρέπει η κατάσταση και η διάθεση του θεραπευόμενου.

Η επιδίωξη της πραγμάτωσης ηθικών αξιών και πνευματικών στόχων προϋποθέτει καλή προαίρεση, ψυχική δύναμη και σωματική αντοχή. Για να πετύχουμε κάτι πρέπει να διαθέτουμε τις προϋποθέσεις. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάτω από το βάρος των νευρωσικών συμπτωμάτων η πνευματική ηθική μπορεί γίνει δυσβάσταχτη.

Αν για παράδειγμα σε κάποιον που νιώθει έντονα αισθήματα μειονεκτικότητας και δεν έχει πνευματική εγρήγορση, γίνει έμμονη ιδέα ότι δεν μπορεί να πετύχει την απαραίτητη στύση για να ολοκληρώσει σεξουαλική επαφή, τότε είναι δύσκολο να ωφεληθεί από την σεξουαλική εγκράτεια. Τα αρνητικά αισθήματα απογοήτευσης και θυμού εμποδίζουν την επιδίωξη πνευματικών αρετών και τον απομακρύνουν περισσότερο από το Θεό και την Εκκλησία.

Όταν κάποιος έχει χρόνιες γαστρεντερικές διαταραχές, δυσκολεύεται να νηστέψει.

Όταν υποφέρει από την ειδική φοβία ότι ίσως είναι ομοφυλόφιλος (χωρίς να είναι) και έχει εν τω μεταξύ συνάψει ετεροφυλοφιλική σχέση, δεν θα ωφεληθεί από την σεξουαλική εγκράτεια. Διότι έχει άμεση ανάγκη να επιβεβαιώσει την ετεροφυλοφιλική του ταυτότητα.

Όταν πάσχει από αγοραφοβία είναι δύσκολο να συμμετάσχει στις εκκλησιαστικές Ακολουθίες.
Όταν βασανίζεται από αβάσιμες, έμμονες ενοχικές σκέψεις δεν ωφελείται από την συναίσθηση της προσωπικής του αμαρτωλότητας.

Όταν χωρίς να το αντέχει προσπαθεί να στηρίξει ένα δύσκολο γάμο και βασανίζεται από κατάθλιψη, δεν μπορεί να ωφεληθεί από την υπομονή.

Πόση και πια ευθύνη έχει ένας ασθενής που πάσχει από παράνοια, για την επιθετικότητα που αισθάνεται και εκδηλώνει, ενάντια σε όσους υποψιάζεται ότι τον καταδιώκουν;

Τα έντονα αρνητικά συναισθήματα που συνοδεύουν τις νευρωσικές εμπειρίες συμβάλλουν στη δημιουργία αυτοκαταστροφικών διαθέσεων ή παρανοήσεων της εκκλησιαστικής διδασκαλίας και δυσχεραίνουν κατά πολύ την πνευματική πορεία. Με ανάλογο τρόπο τα θετικά συναισθήματα και η ψυχική ισορροπία συμβάλλουν ουσιαστικά στην υγιή, πνευματική ωρίμανση.

Η ηθική πράξη προϋποθέτει τη δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής. Όταν η παθολογική ανάγκη καταδυναστεύει την προσωπικότητα, η συμπεριφορά δεν μπορεί να υπερβεί την ψυχοδυναμική αιτιοκρατία και να αναχθεί στη σφαίρα της ηθικής πράξης διεκδικώντας ηθικό νόημα.

Σύμφωνα με τις περισσότερες σύγχρονες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις:
Ο άνθρωπος θεωρείται υπεύθυνος για τις πράξεις του αλλά όχι ένοχος για τα λάθη του.
Τα αισθήματα ενοχής εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της ψυχικής ζωής και την προσωπική ανάπτυξη.
Η ηθική αφορά στην προσωπική επιλογή αξιών και όχι στην τήρηση ενός αντικειμενικού κώδικα με οντολογική εγκυρότητα.

Ηθικό ζήτημα προκύπτει όταν η σκόπιμη ελαστικότητα ως προς την επιδίωξη πνευματικών στόχων και αξιών που χαρακτηρίζει την ψυχοθεραπευτική συνεδρία, υιοθετείται από την ευρύτερη κοινωνία παίρνοντας τη μορφή λαϊκής κουλτούρας. Όταν η έκτακτη θεραπευτική παράβλεψη υψηλών πνευματικών αξιών, τείνει να επικρατήσει κοινωνικά ως ηθικός μηδενισμός.

Ο εκκοσμικευμένος άνθρωπος της μετα-μοντέρνας εποχής δυσκολεύεται να υπερβεί τα όρια του ανθρωποκεντρικού ουμανισμού και αναζητά στο χώρο της ψυχοθεραπείας άλλοθι για να ικανοποιεί χωρίς αναστολές τις παρορμήσεις του.

Αυτή η παρακμιακή διαδικασία όμως δεν είναι τόσο ευθύνη της ψυχοθεραπείας όσο της ίδιας της κοινωνίας.

Η μετρίαση των ηθικών αρχών και προσδοκιών, μπορεί να έχουν θεραπευτική χρησιμότητα αλλά δεν υποκαθιστούν την πνευματική και κοινωνική ηθική. Όταν ο ψυχοθεραπευτής επιτρέπει ή προτρέπει κάτι που δεν είναι συμβατό με τους πνευματικούς, ηθικούς κανόνες δεν κατασκευάζει νέο κώδικα αξιών, απλά προσφέρει θεραπευτική δυνατότητα.

Μπορεί για παράδειγμα να προτρέψει ή να εκπαιδεύσει τον επισκέπτη του, να αντιδρά στις πιέσεις του περιβάλλοντος και να διεκδικεί δυναμικά τα δικαιώματά του, όταν αυτός λόγω ανασφάλειας είναι τόσο υποχωρητικός, ώστε να καταπιέζεται και να νιώθει θυμό. Σε αυτή την περίπτωση η προτροπή προς την διεκδίκηση, δεν αντιβαίνει τις χριστιανικές αξίες της αγάπης, της ταπείνωσης και της υπακοής αλλά αντίθετα συμβάλλει έμμεσα στη δημιουργία των υπαρξιακών προϋποθέσεων για την επίτευξή τους. Διότι η εξυγίανση της ψυχικής ζωής (στη συγκεκριμένη περίπτωση η βελτίωση της δεξιότητας για διεκδίκηση) αυξάνει την εσωτερική ειρήνη και ισορροπία με αποτέλεσμα ο θεραπευόμενος να διευρύνει το φάσμα της ελευθερίας, που θα του επέτρεπε την επιδίωξη ηθικών και πνευματικών αξιών.

Όταν απελευθερώνεται κανείς από το βάρος των νευρωσικών του συμπλεγμάτων, μπορεί να σηκώσει πιο εύκολα το «ελαφρύ φορτίο» της προσωπικής του νηπτικής πορείας

Οι αυθεντικές πνευματικές αρετές είναι μεν δώρα του Θεού αλλά προϋποθέτουν ψυχολογική, υπαρξιακή και πνευματική ωριμότητα. Η παντοδυναμία του Θεού και η σωτηριολογική δύναμη της Θείας Χάριτος είναι αναμφισβήτητες. Όμως αναμφισβήτητες είναι και οι νευρωσικές διαταραχές και οι ψυχολογικές δυσλειτουργίες. Οι οποίες ως ασθένειες (κυρίως με την ετυμολογική σημασία του όρου, α-σθένεια = έλλειψη σθένους, δύναμης) εμποδίζουν την πνευματική ανάπτυξη.

Ο Θεός ως Πατέρας θα μπορούσε να θεραπεύει πάντοτε με τη Χάρη Του όλες τις σωματικές ασθένειες. Οι θαυματουργικές θεραπείες όμως είναι η εξαίρεση. Κατά κανόνα ο Θεός θεραπεύει δια μέσου των ιατρών. Γιατί να μη θεραπεύει τις ψυχολογικές ασθένειες δια μέσου των ψυχοθεραπευτών;

Ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός δεν δίδαξε ιατρική, φυσικές επιστήμες, αστρονομία ή ορνιθολογία. Δεν δίδαξε καν θεολογία. Γιατί θα έπρεπε να διδάξει ψυχολογία;

Ο χριστιανός επιλέγει ελεύθερα τη στάση και συμπεριφορά της ταπείνωσης για την αγάπη και τη Χάρη του Χριστού και όχι γιατί δεν έχει την ικανότητα να αντισταθεί ή να διεκδικήσει.
Ο νευρωσικός άνθρωπος θέλει να αντιδράσει αλλά δεν μπορεί, αισθάνεται θυμό αλλά δεν μπορεί να τον εκφράσει. Ο θεραπευτής τον βοηθά να καλλιεργήσει την ελευθερία της έκφρασης. Είναι ο παιδαγωγός της ψυχολογικής ελευθερίας.
Αν ο θεραπευόμενος μπορέσει να ξεπεράσει τις δυνατότητες που του προσφέρει η ψυχολογική ελευθερία και αναζητήσει τις δυνατότητες που του παρέχει η πνευματική ζωή τόσο το καλύτερο γι’ αυτόν. Αλλά αυτό το πέρασμα υπερβαίνει τα όρια και τους στόχους της θεραπευτικής πρακτικής. Διότι προϋποθέτει τη δωρεά του Θεού και τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος.