Τρίτη, 30 Οκτωβρίου 2007

Παράλληλες Προοπτικές

Μέρος 5ο (τελευταίο)

του Νικήτα Καυκιού

Η ανθρώπινη επιστήμη παρέχει το μέσον
για την έκφραση της εμπειρίας,
αλλά είναι αδύνατον να μεταδώσει την γνώση,
η οποία αληθινά σώζει, χωρίς τη συνεργασία της Χάριτος.
Αρχ. Σωφρονίου Σαχάρωφ. 1994 (2)

Από τη σκοπιά της αντικειμενικότητας η εσωτερική βεβαιότητα δεν αποτελεί εγγύηση αξιοπιστίας. Δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη βεβαιότητα ότι αυτό που αισθάνομαι, σκέπτομαι ή πιστεύω είναι όντως αληθινό. Η πίστη περιορίζει τους γνωσιολογικούς ορίζοντες σε ασφυκτικά δογματικά πλαίσια. Διαμορφώνει ένα απόλυτο, φανατικό, σκανδαλώδες και ουτοπικό σύστημα πεποιθήσεων που αντλεί γνωσιολογική εγκυρότητα από τις αφετηριακές του αποδοχές. Η πίστη επιβεβαιώνεται από την ίδια την πίστη. Είναι μια βεβαιότητα αυτο-τροφοδοτούμενη που δεν διαθέτει αντικειμενική ή υπέρ-υποκειμενική αξιοπιστία. Η Εκκλησία επιβάλλει ως αλάνθαστες τις πηγές από τις οποίες εμπνέεται η διδασκαλία της και κατά συνέπεια συγχέει αρχαϊκά, ανεξέλεγκτα και αναπόδεικτα μυθεύματα με την αντικειμενική πραγματικότητα. Οι πιστοί είναι θύματα των στενοκέφαλων, εκκλησιαστικών, θρησκευτικών πεποιθήσεων ενός ξεπερασμένου, αυταρχικού και ηθικιστικού κατεστημένου.
Από τη σκοπιά της εσωτερικότητας η πεποίθηση ότι ο Θεός είναι η Αλήθεια χαρίζεται στον άνθρωπο ως απόλυτη και αναμφισβήτητη βεβαιότητα η οποία λειτουργεί και ως κριτήριο αληθινότητας. Δεν πρόκειται για άνευ όρων, δογματική παραδοχή εννοιών ή πεποιθήσεων αλλά για μετοχή στη ζωή της Χάριτος, πληρότητα αιώνιας, (υπερ-χωροχρονικής) αναστημένης ζωής.
Αν εμπιστευθώ ως κριτήριο αληθινότητας την ιερή παράδοση της Εκκλησίας, τότε όσο περισσότερο αφομοιώνω και ζω αυτή την παράδοση τόσο περισσότερο πλησιάζω την Αλήθεια. Η υπακοή στο λόγο του Θεού και η συμμετοχή στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας σαρκώνει επάνω μου τις Αλήθειες του Ευαγγελίου και με καθιστά μέτοχο της αιωνιότας, νικητή του θανάτου. Στην Εκκλησία αισθάνομαι ότι αυτό που πιστεύω και ζω δεν διαθέτει μόνο εσωτερική, βιωματική βεβαιότητα αλλά και απόλυτη, οντολογική εγκυρότητα.
"Το μέτρο της Αλήθειας είναι η ίδια η Αλήθεια, και η Αλήθεια είναι ο Θεάνθρωπος Χριστός. Συνεπώς κάθε τι που δεν είναι από Αυτόν δεν είναι από την Αλήθεια. Έξω από την Θεανθρώπινη προσωπικότητά Του η Αλήθεια είναι οντολογικά ανύπαρκτη". Αρχ. Ιουστίνου Πόποβιτς (3).
Η πίστη θεμελιώνεται στον Θεό. Δεν αποδεικνύεται πειραματικά, αποκαλύπτεται προσωπικά. Στον βιωματικό ορίζοντα της πνευματικής εγρήγορσης, κριτήριο της Αλήθειας γίνεται ο συντονισμός της ζωής με το θέλημα του Θεού. Η πλήρης αφοσίωση στη ζωή της Εκκλησίας και η ερωτική λατρεία προς το Πρόσωπο του αγαπημένου Ιησού οικοδομούν και στερεώνουν την πίστη στην καρδιά του χριστιανού.
"Εσύ, ο έρωτας της καρδιάς μου και της ευθυμίας μου. Εσύ πολύ καλά το γνωρίζεις, Κύριε, ότι Σε πόθησα ολόψυχα, Σε αγάπησα από την καρδιά μου με καθαρή αγάπη χωρίς υποκρισία, και ότι η αγάπη Σου έγινε στην καρδιά μου μια αχώνευτη φλόγα, από την οποίαν ενώ πάντοτε καίγεται η καρδιά μου, ποτέ δεν κατακαίεται. Ανωνύμου Ησυχαστού (1851)
Για την Εκκλησία η άποψη της αντικειμενικότητας είναι φυσικό επακόλουθο της απολυτοποίησης του ορθολογισμού
"o ψυχικός άνθρωπος (αυτός που λειτουργεί μόνο με βάση τη λογική) δεν δέχεται όσα προέρχονται από το πνεύμα του Θεού, γιατί γι' αυτόν είναι χαζομάρες." (Α' Κορινθ. 1, 14).
Τα αυθεντικά, πνευματικά ερωτήματα δεν επιδέχονται διανοητικές απαντήσεις. Διότι δεν πηγάζουν από λογικές απορίες αλλά από υπαρξιακή αγωνία. Η απάντηση σ' αυτή την αγωνία δεν μπορεί να είναι θεωρητική αλλά θεραπευτική ή καλύτερα αγιαστική. Η υπαρξιακή α-πορία δεν καλύπτεται με την φτώχεια των πολλών λόγων αλλά με την πληρότητα της Θείας Αγάπης. Θεμέλιο της πίστης είναι ο ερωτικός σύνδεσμος με τον Θεό.
"ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε Άγγελοι ούτε αρχές ούτε εξουσίες ούτε δυνάμεις ούτε παρόντα ούτε μέλλοντα ούτε επιτυχίες ούτε ταπεινώσεις ούτε κανένα άλλο δημιούργημα μπορούν να μας χωρίσουν από την αγάπη του Θεού" Ρωμ. 8, 38, 39 Η ένταση της ζωντανής, προσωπικής, ερωτικής σχέσης με τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό βεβαιώνει την Αλήθεια μέσα στη χαρά του βιωμένου αγιασμού. (σημ 10) Αυτή η αγία βεβαιότητα υπερβαίνει συντριπτικά την ένταση κάθε αμφιβολίας, μέσα από την χαριτωμένη αγαλλίαση της ψυχής."ακτινοβολώντας από τις ακτίνες του θείου και υπερκόσμιου έρωτα, έχοντας αποκαλυμμένη τη μυστική γνώση, στεφανωμένος με την απουσία των λέξεων και εννοιών που ξεπερνά το λόγο και τη νόηση, και απολαμβάνοντας πνευματική αγαλλίαση και ουράνια ευφροσύνη". Οσ. Κάλλιστος Αγγελικούδης (4).

Ο Φωτισμός της Χάριτος συνοδεύεται από την καθολική παραδοχή της σωτηριολογικής σημαντικότητας του λόγου του Θεού όπως αυτός αποκαλύπτεται στα ιερά κείμενα της αγίας παράδοσης. Μόνο μέσα στη Χάρη ο λόγος γίνεται Αλήθεια.
Δεν υπάρχει μεθοδολογία που να μπορεί αποδείξει την αληθινότητα της πίστης στο Θεό. Διότι δεν είναι δυνατόν να υποταχθεί η υπέρλογη διάσταση της πνευματικότητας στα έλλογα, αξιολογικά κριτήρια της αντικειμενικότητας. Τα πνευματικά κριτήρια αληθινότητας αναιρούν την πρωτοκαθεδρία της έλλογης τάξης. Στην σφαίρα του πνεύματος η πίστη δεν αξιολογείται από την επιστήμη. Η πίστη αξιολογεί την πνευματική αξιοπιστία των έλλογων, αντικειμενικών κριτηρίων. Στη Βασιλεία του Πνεύματος η πίστη είναι ο ύψιστος δείκτης οριοθέτησης των πλαισίων εγκυρότητας της επιστημονικής γνώσης. Η εκκλησιαστική μωρία, ως υπέρλογη γνώση αγνωσίας και άσοφης σοφίας ανάγεται σε κριτήριο της εκκοσμικευμένης σοφίας.
"Διαμέσου της αβλεψίας και της αγνωσίας να δούμε και να γνωρίσουμε αυτόν που είναι επάνω από κάθε θέα και γνώση, ακριβώς με το μη ιδείν και με το μη γνώναι (διότι αυτό είναι η πραγματική θέα και γνώση)". Αγ. Διονυσίου Αρεοπαγίτου 2
Είναι οι αμαθείς "επιστήμονες", τα μωρά του πνεύματος, που από το σταυρωμένο ύψος της αγίας ταπείνωσης, αξιολογούν μυστικά με την αναστημένη σιωπή τους, την πνευματική εγκυρότητα των θεωρητικών διατυπώσεων των καθηγητών και των ερευνητών αυτού του κόσμου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: